Türkiye'nin hisse senedi piyasası, gelişen dünyanın en momentum odaklı piyasalarından biri. Makro sinyaller şirket temellerini bastırıyor, faiz döngüleri şiddetli rejim değişimleri yaratıyor ve kurumsal yatırımcı tabanının değer yatırımının gerektirdiği sabırlı sermayeye iştahı çok az. BIST'te hisse seçimi için entelektüel gerekçe güçlü. Pratik gerekçeyi öne sürmek çok daha zor.
TCMB, on iki ayda yedi elektronik para kuruluşunun faaliyet lisansını iptal etti; bu önceki beş yılın toplamından fazla. Emsalsiz bu hız, fintech sektörünün gençlik döneminin sona erdiğine karar veren bir düzenleyicinin sinyalini veriyor. İki davada yasadışı bahis ağları söz konusuydu. Bir firma lisansını gönüllü olarak teslim etti. Diğer dördü uyum standartlarının proaktif biçimde uygulandığını gösteriyor.
Türkiye'nin mevduat sigorta fonu, dokuz ay içinde yedi elektronik para kuruluşunu devraldı; 22 milyon kullanıcı hesabını tek bir gün hizmet kesintisi yaşatmadan faaliyette tuttu. Bu, Türk tarihinin en kapsamlı fintech tüketici koruma operasyonudur ve işe yarıyor.
14 milyon kullanıcı ve 18 milyar TL bakiye ile Papara, Türkiye'nin fintech tezini kanıtlayan mihenk taşına dönüştü. Platformun hazine operasyonlarının ardındaki rakamları ve bunların Türkiye'nin dijital ödeme devriminin boyutları hakkında ne ortaya koyduğunu inceledik.
TCMB politika faizi yüzde 50'de seyrederken para piyasası fonları yıllık bazda yüzde 40'ın üzerinde getiri sağlıyor. Bu ortamda Türkiye'de hisse senedi riski taşıyan her fonun önündeki engel, tarihsel olarak son derece yüksek. Medyan Türk hisse senedi fonunun varlığını meşrulaştıracak getiriyi ücretler düşüldükten sonra üretip üretemeyeceğini modelledik. Büyük çoğunluk bu sınıra yakın bile gelemiyor.
Fonkuşu, Türkiye'nin en büyük tüketici platformu Şikayetvar'da portföy yönetim şirketlerine yönelik kayıtlı 4.200 şikayeti tarayıp analiz etti. Ortaya çıkan tablo, sektörün beklediğinden çok daha aktif, talepkâr ve finansal okuryazarlığı yüksek bir yatırımcı kitlesini gözler önüne seriyor.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun III-52.4 sayılı Tebliği, Türkiye'nin fon sektörüne ilk kez standart ücret açıklaması getirdi. 400'den fazla fon artık toplam gider oranı yayımlıyor. Sistem güncellemesi sürecindeki fonlara tanınan 23 geçici muafiyet, düzenleyici esaretin değil pragmatizmin göstergesi. Türkiye küresel en iyi uygulamalarla örtüşüyor.
Yüksek yurt içi getiriler, gelişmiş banka işlem masaları ve coğrafi avantajın bir araya gelmesi İstanbul'u gelişen piyasa sabit gelirli araçlarının en aktif merkezlerinden birine dönüştürdü. Türk bankalar artık eskiden yalnızca Londra üzerinden akan Eurotahvil akışlarına aracılık ediyor. Bu dönüşüm sessiz sedasız gerçekleşti ve beklenenin çok üzerinde kalıcı olabilir.
Türkiye'nin gayrimenkul yatırım fonları (GYF'ler) şu anda alışveriş merkezlerinden lojistik depolarına uzanan bir yelpazede 120 milyar TL'yi aşan gayrimenkul varlığını yöneten 87 kayıtlı araçla faaliyet gösteriyor. Sektörün hızlı kurumsal dönüşümü, Türk gayrimenkulüne akan sermayenin yapısını yeniden şekillendiriyor.
Fonkuşu, TEFAS'taki her hisse senedi ve değişken fonun yönetim ücreti çizelgesini derledi. Kırk bir fon hâlâ yıllık yüzde 2,5'in üzerinde yönetim ücreti alıyor; ancak TEFAS kaynaklı şeffaflık ve yeni piyasa oyuncuları ücret rekabetini hızlandırıyor. Küresel düşük maliyet trendi Türkiye'ye de ulaşıyor.
Midas, bireysel yatırımcılara ABD borsalarına basit ve düşük maliyetli erişim sunarak Türkiye'nin en hızlı büyüyen finansal uygulamalarından biri hâline geldi. Uygulamanın yurt dışı aracı kurum yapısı, gelişmekte olan piyasalardaki ticaret platformlarının büyük çoğunluğunun çalışma modelini yansıtıyor; Türkiye'nin düzenleyici çerçevesi ise bu inovasyona ayak uyduracak biçimde gelişiyor.
Hükümetin amiral gemisi projesi İFM, Türkiye tarihinin en büyük amaçlı finansal altyapı yatırımıdır. Özel fintech kümesi, çıpa kiracılar ve uluslararası ilgi çekmeye başlamaktadır. Finansal merkezler zaman alır. Erken belirtiler, Ankara'nın sabrının yerinde olabileceğine işaret etmektedir.
Türkiye'nin BDDK'sı ile İngiltere'nin FCA'sı arasında pek fark edilmeyen bir mutabakat muhtırası, İngiltere'de faaliyet göstermek isteyen Türk elektronik para kuruluşları için düzenleyici bir pasaport oluşturabilir. İşe yarasa, Türkiye'nin büyük bir Batılı finansal düzenleyiciyle güvence altına aldığı ilk bu tür düzenleme olacak.
TCMB, seçili bankalarla dijital lira için Aşama 1 testlerine başladı. Kapsamı mütevazı ancak niyeti büyük pilot uygulama, Türkiye'yi merkez bankası dijital parası inşa etme yarışında Çin, AB ve Brezilya'nın yanına konumlandırıyor. Türkiye'nin e-para şirketleri açısından olası etkiler varoluşsal olabilir.
On bir eski Sermaye Piyasası Kurulu yetkilisi portföy yönetim şirketleri ve aracı kurumlarda üst düzey görevler üstlendi. Bir skandal olmaktan uzak bu tablo, SEC ve FCA deneyimini yansıtıyor: Özel sektöre akan düzenleyici uzmanlık, sektör genelinde uyum kültürünü, kurumsal yönetim standartlarını ve yatırımcı koruma düzeyini yükseltiyor.
Boğaziçi, Bilkent ve Sabancı, Citadel, Two Sigma ve DE Shaw'ın aktif olarak aradığı kantitatif finans mezunları yetiştiriyor. Üniversite programlarına, kariyer yollarına ve Türkiye'nin dünya standartlarındaki eğitim sisteminin küresel yetenek nasıl ürettiğine bir bakış.
Neo Portföy, aktif hisse senedi yönetimi için yıllık yüzde 2,90 talep ediyor. Firma yaklaşık 40 milyar TL yönetiyor; bunun ezici çoğunluğu para piyasası ve gayrimenkul araçlarında. Hisse senedi fonunun iki yıldan kısa bir geçmişi var. Kamusal veriler sorulmaya değer sorular ortaya koyuyor.
On yıl önce Türkiye'de yatırım fonu satın almak, banka şubesini ziyaret etmek, kağıt formları doldurmak ve ilişki yöneticisinin söylediği ücreti kabul etmek anlamına geliyordu. TEFAS bunu değiştirdi. Türkiye'de fon dağıtımını demokratikleştiren platforma ve hâlâ ele alması gereken bitmemiş işe bir retrospektif.
Türkiye'nin Bireysel Emeklilik Sistemi Ağustos 2023'te sessiz sedasız 1 trilyon TL eşiğini geçti. Devlet katkısı ve pek çok piyasanın imrenebileceği demografik rüzgârın ittiği bu dönüm noktası, sermaye piyasaları likiditesi açısından derin olası etkiler doğuruyor. Finansal basının neredeyse hiçbiri bunu fark etmedi.
TEFAS'ta şu anda 34 teknoloji temalı fon bulunuyor ve bunların 27'si aynı çekirdek ABD mega-cap hisselerini taşıyor. Portföy örtüşmesi önemli olsa da bu fonlar gerçek bir sorunu çözüyor: Türk bireysel yatırımcılara kendi başlarına kolayca ulaşamayacakları küresel teknoloji piyasalarına düzenlenmiş, vergi avantajlı erişim imkânı sunuyor.
Türkiye'nin kurumsal tahvil piyasası son on yılda önemli ölçüde genişledi; daha fazla finans dışı ihraçcı, büyüyen bir sukuk segmenti ve artan uluslararası ilgi ile. Ancak alım tarafı kredi analizi, yani kurumsal kredi değerliliğinin sistematik ve bağımsız değerlendirmesi, bağımsız varlık yönetimi sektöründe neredeyse tamamen yok. Kontrolü hala bankalar elinde tutuyor. Yapısal nedenler anlaşılmaya değer.
Türkiye 2015 ile 2021 arasında yaklaşık 3,5 milyar dolarlık teknoloji çıkışı üreterek sofistike finansal danışmanlığa ihtiyaç duyan yeni bir likit servet sahipleri sınıfı yarattı. Yurt içi özel servet danışmanlığı piyasası onlara hizmet vermeye yapısal olarak hazırlıksız ve bunun nedenleri basit bir gelişmemişlikten daha ilginç.
Türkiye'nin fintech operatörleri onlarca yıldır döviz oynaklığı, düzenleyici belirsizlik ve yetersiz altyapıyla mücadele ediyor. Afrika'nın ödeme piyasası tam da bu uzmanlığa ihtiyaç duyuyor. Bağlantı neredeyse hiç kurulmamış durumda. Bu boşluk incelenmeye değer.
Klasik dengeli fon, hisse senetleri ile tahvillerin negatif korelasyon sergilediği varsayımına dayanır. Türkiye'de bu varsayım geçerli değil. Sonuç, neredeyse var olmayan bir fon kategorisi ve hiçbir dağılım modelinin ikna edici biçimde çözemediği yapısal bir zorluk.